De bij op munten
vanaf de Renaissance.
Tijdens de middeleeuwen zijn de
afbeeldingen op munten zeer summier en stellen meestal enkel een Christusfiguur of een
heilige voor. Vanaf de Renaissance komt daar vlug verandering in en vinden we ook weer de
bij en de bijenkorf terug op munten en penningen. . Wat me is opgevallen is dat de
bij in deze periode vooral wordt gebruikt als symbool van de weerbaarheid. Meestal
als verdediger of aanvaller.
Enkel mooie voorbeelden uit onze
contreien zijn de penningen van Philips de Croy Hertog van Aarschot en de penning van de
familie dOyenbrugge te Brussel
De penning van Philips van Croy
stelt de hand Gods voor die uit een wolk komt. Hij biedt een bijenkorf aan met
rondvliegende bijen. Als bijschrift: DULCIA MIXTA MALIS geen lief zonder leed (of geen
honing zonder steken). De bijen staan hier symbool als verdediger van de honing in
de korf.
De penning van de familie
dOyenbrugge stelt een bijenkorf voor met rondvliegende bijen die wordt aangevallen
door een beer. Met als bijschrift: PATIOR UT POTIAR (ik blijf volharden tot ik bekomen heb
wat ik wil bereiken). De reden voor het slaan van deze penning kan misschien gezocht
worden in het feit dat de heer dHoyenbrugge vanaf 1620 tot 1625 schepen was in de
stad Brussel. In 1629 en 1630 (het jaar dat de penning geslagen is) zat hij niet in de
magistratuur. In het jaar 1635 was hij burgemeester van Brussel en lijkt het erop dat hij
bekomen heeft wat hij wou bereiken. Dit is een veronderstelling en moet nog nagetrokken
worden. ook hier weer is de bij de verdediger van de honing.
Ook in Nederland komt men een
zeer mooie penningen met bijtjes tegen. De rekenpenning uit de stad Utrecht is hier
een mooi voorbeeld van. De "hardhuidige" schildpad wordt aangevallen door
verschillende bijen. De begeleidende tekst: PERFER ET OBDURA (verdraag en
volhard). Deze penning is ontstaan nadat de Utrechtenaren zeer hoge lasten zijn
opgelegd geworden door de toenmalige regeerders van Holland. De schildpad steld de
stad Utrecht voor en de bijen stellen de lasten voor. Ook hier weer wordt het
symbool bij gebruikt als aanvaller.
Maar ook in de oorlogskunst wordt
de bij gebruikt als symbool van weerbaarheid. Als voorbeeld nemen we de medaille van
Karel III koning van Spanje. Nadat hij de stad Madrid weer in zijn bezit heeft
gekregen laat hij volgende medaille slaan. In het midden een bijenkorf (voorstellend de
stad Madrid). Links van deze korf: een zwerm bijen (soldaten) met koning,
wegvluchtend. Van rechts komend: een zwerm met koning die de korf in bezit nemen.
Met als begeleidende tekst: MELIOR NUNC REGNAT IN AULA (een beter koning heerst nu
in het hof). Onderaan de afsnede staat de volgende tekst: MADRITO ITERUM RECEPTO
MDCCX (Madrid andermaal in bezit genomen 1710).